فرئدريك نيچه : زردوشت بئله دئدي / چئويره ني: آيبنيز عباسووا
(هامي نين و هئچ کيمين کيتابي)
2- جي بؤلوم
4.
زردوشت حئيرتله جاماعاتا باخدي. سونرا نه دوشوندوسه يئنيدن: اينسان دئدييين بير کنديردير، حئيوانلا فؤوق الاينسان آراسيندا بير کندير، اؤزو ده بو کندير اوچورومون اوستونده بند اولونوب.
ييخيلا-دورا، زور-بلا ايله آزجا ايره ليله يير، قورخا-قورخا دؤنوب گلدييي يوللارا نظر سالير، اؤز ياشاميندان دهشته گلير و... والسلام، جانيني تاپشيرير. بودور اينسانين بوتون حياتي!
اينساندا بؤيوکلوک آدينا بير شئي وارسا، او دا اونون سون مقصد دئييل، يالنيز مقصده دوغرو بير واسيطه، کؤرپو اولماسيدير، اينساندا سئويله سي بير شئي وارسا، اونون بير آدلاماچ، کئچيد اولماسي و گلدي-گئدرليي دير.
من محوه دوغرو گئدن آداملاري سئويرم، چونکي اونلار بو کؤرپونو کئچيرلر.
او آداملاري سئويرم کي، نيفرت ائتمه يي باجارسينلار، چونکي اصل قدير بيلن و باشقا ساحيله جان آتان حسرت اوخلاري اونلاردير.
او آداملاري سئويرم کي، جانلاريني بوش خياللارا، معناسيز جفنگ ايدئيالارا دئييل، تورپاغا، وطنه فدا ائديرلر، او تورپاغا کي، بير واخت فؤوق الاينسانين مسکني اولاجاق.
او آداملاري سئويرم کي، دونيايا کور گليب کور گئتمه سينلر، حياتي آنلاماق ايسته سين لر کي، نه واخسا فؤوق الاينسان ياشايا بيلسين. چونکي او اؤز محويني چوخ ايسته يير.
او آداملاري سئويرم کي، جانينا جفا وئريب فؤوق الاينسانا يورد قورور و تورپاغي، حئيوانلاري و بيتکي لري فؤوق الاينسان اوچون حاضيرلايير.
مرد آداملاري سئويرم، چونکي گؤزويله اود گؤتوره-گؤتوره دونيانين غم يوکونو چيينينده داشيماغا تک اونلارين هنري چاتار. چونکي او اؤز محويني چوخ ايسته يير.
او آداملاري سئويرم کي، اؤز فضيلتيني سئوسين، چونکي فضيلت محوه دوغرو آتيلان حسرت اوخودور.
مردليگي ايله اؤلومو اؤلدورنلري، اينسان کيمي ياشاييب اينسان کيمي ده اؤلنلري سئويرم.
او کسي سئويرم کي، هر شئيين ياخشيسينا جان آتمير، اصلينده تک بير ياخشي جهتي اولان آدام ايدئال آدامدان ياخشيدير، چونکي بئله ده اينسان بو تک جهته داها چوخ آليشير، او، آلين يازيسي کيمي اينسانا اؤلونجه يولداشليق ائدير.
او کسي سئويرم کي، اؤز اذيتي نين عوضيني گؤزلمير و اؤزونه ائديلدييي ياخشيليغين عوضيني اؤده مير، چونکي او دايمي قوربانلار وئرير و اؤزونو قورومور.
او کسي سئويرم کي، حياتدا ناخيشي توتاندا، بختي گتيرنده خجالت چکير - "من بو اويونو دوز يوللا مي اودموشام؟ - دئيه اؤز-اؤزوندن سوروشور، چونکي او اؤز محويني چوخ ايسته يير.
او کسي سئويرم کي، چکينمه دن قيزيل سؤزونو عمليندن اول يايير، سونرا ايسه وعديني آرتيقلاماسييله يئرينه يئتيرير.
او کسي سئويرم کي، گله جه يين آداملارينا برات قازانديرير، کئچميشين آداملاريني ايسه باغيشلايا بيلير. چونکي او ايندي نين اينسانلاري نين اليندن محو اولماق ايسته يير.
او کسي سئويرم کي، او اؤز آللاهيني جزالانديرير، چونکي او اؤز آللاهيني سئوير، چونکي او اؤز آللاهين غضبيندن محو اولماق ايسته يير.
درين قلبلري سئويرم، اونلار کؤورک بئله اولسا. چونکي اونلار هوسله بو کؤرپونو کئچيرلر.
قلبي دولو کسي سئويرم، چونکي او اؤزو-اؤزونو اونودور، و بوتون شئيلر اونون اؤزونده دير: بئله ليکله بوتون شئيلر اونون محوينه گتيرير.
آزاد روحلو و آزاد اورکلي اينساني سئويرم: اونون باشي اونون اوره يي نين ائويدير، اونون اوره يي ايسه اونو محوه دوغرو چاغيرير.
اينسانلارين باشي اوستوندن آسيلميش قارا بولوددان دوشن آغير داملالارا بنزر کسلري سئويرم: اونلار شيمشه يين ياخينلاشماسيني جار چکيرلر و بوتون جار چکن لر کيمي محو اولورلار.
ائشيدين من شيمشه يين جارچيسييام، قارا بولوددان دوشن آغير داملايام: بو شيمشک فؤوق الاينساندير.
5.
زردوشت بو سؤزلري دئميشدي کي، گؤزو جاماعاتا ساتاشدي. ائله بيل نيطقي کسيلدي. اؤز-اؤزون: "بونلار کي، گولورلر، - دئدي، - مني آنلاماديلار، تک بيرجه کلمه ني بئله آنلاماديلار. يعني دوغرودانمي بو آداملار تکجه قامچي نين ديليني باشا دوشور؟! دوغرودانمي من طبيل کيمي و يا تؤوبه واعيظي کيمي گورولدامالييام؟ بلکه اونلار يالنيز ککله ين kəkələyən (تته پته ائله مك) آداما اينانا بيلرلر؟
- سانکي نيسه گووه نيرلر. اونلاري آيريجا اؤزوندن راضي ائدن نه اولا بيلر آخي؟ اونلار بونو مدنيت آدلانديريرلار، محض بو اونلاري مال اوتاراندان فرقلنديرير.
بونا گؤره اونلار اؤزلري حاققيندا "نيفرت" سؤزونو ائشيتمک خوشلاميرلار. نه اولار، ائله سه من اونلارين غورورونا موراجيعت ائتمه لييم.
من اونلارا ان رذيل مخلوقدان، سونونجو اينساندان دانيشاجام " .
و زردوشت خالقا بئله دئدي: قارشيميزا مقصد قويماغين واختي گليب. عالي اوميديميزين آغاجيني اکمک واختي گليب. هله کي، تورپاغيميزين گوجو قاليب. آما نه واخسا بو گوج توکنه جک و بورادا بير دنه ده اولسون اوجا بويلو آغاج بيته بيلميه جک.
هئيهات! بير آزدان اينسان حسرت اوخونو اينسانلارين باشي نين اوستوندن آتا بيلميه جک، اونون يايين کيريشي (زِه) داها گرگين لييه دؤزمه ميه جک.
سيزه دئييرم، قلبينيزده خاوس (هيولاي روز ازل، هرج و مرج) داشييين کي، رقص ائدن اولدوز دوغا بيله سينيز. سيزه دئييرم کي، قلبينيزده او خاوس هله کي وار.
هئيهات! بير آزدان اينسان اولدوز دوغا بيلميه جک. ان موردار اينسانين زمانه سي گلير، بو اينسان آرتيق اؤز-اؤزونه نيفرت ائده بيلميه جک.
باخين، من سيزه سونونجو اينساني گؤستريرم.
سونونجو اينسان "سئوگي نه دئمکدير؟ ياراتماق، جان آتماق نه دئمکدير؟ اولدوز نه دير؟ - دئييب گؤزلريني دؤيه جک.
يئر اوزو اؤزو ده خيرداليب، سونونجو اينسان اورادا آت اوينادير و توخوندوغو هر شئي ده اؤزو کيمي جيليزلاشير.
اونون نسلي حشرات کيمي يئنيلمزدير - سونونجو اينسان هاميدان چوخ ياشايير.
سونونجو اينسانلار "بختورليين يولونو تاپميشيق" دئييب گؤزلريني دؤيرلر.
سويوق اؤلکه لري ترک ائديبلر - اونلارا ايستي لازيمدير. قونشولاريني چوخ سئويرلر، اونلارا سيغينيرلار - اونلارا ايستي لازيمدير. ياتاغا دوشمک و يا بدگومان اولماق اونلاردا گوناه ساييلير، چونکي اونلار احتياطلا يئرييرلر، - آدام و يا داش آنجاق آخماق آدامين آياغينا ايليشر. زهر ده وئرسن ايچرلر، تکي بير آز دا برک اويوسونلار. اؤلومون ده آسانينا قاچيرلار، زهرين مقداريني آزجا آرتير، جانيني هميشه ليک قورتار. هله کي، ايش-گوج دالينجا دا گئديرلر، باشلاريني نه ايله سه قاتماليديرلار آخي. آما نباده ايش اَيلنجه حدديني کئچه.
نه وارلي، نه کاسيب اولاجاق: هره سي بير جور باش آغريسيدير. نه آغاليق عشقينه دوشن اولاجاق، نه ده قوللوق گؤسترمک ايسته ين: هره سي بير جور باش آغريسيدير.
باشسيز سورو! برابرچيليک ايسته ييرلر، هامي برابردير. باشقا جور دوشونورسنسه، اؤز ال-آياغينلا گئت اوتور دلي خانادا.
اونلاردان ان عاغيللي لاري: "اول بوتون دونيا دلي خانا ايدي»، - دئييب گؤزلريني دؤيرلر.
عاغليميز دا وار، دونيادان خبريميز ده، اودور کي، کئف چکيب دويونجا گولمک اولار. اونلار هله ده بير-بيرلري نين خترينه دَيير، آما کين ساخلاميرلار - کين مدني پوزا بيلر.
اونلارين گوندوزلر اوچون اؤز اَيلنجه لري، گئجه لر اوچون اؤز اَيلنجه لري وار؛ ان اساسي ايسه جان ساغليغيدير.
سونونجو اينسانلار "بختورليين يولونو تاپميشيق" دئييب گؤزلريني دؤيرلر.
بو يئرده زردوشتوم "مقدديمه" آدلانديريلان بيرينجي نيطقي باشا چاتير، چونکي بو آرا جاماعاتين قارا قيشقيريغي و گولومسمه سي زردوشتو سوسماغا وادار ائتدي. قارا-گوروه: "او سونونجو اينسانلاري بري ائله، زردوشت! يا دا بيزيم اؤزوموزو سونونجو اينسانلارا چئوير و بيز سنه فؤوق الاينساني پئشکئش ائله ييريک!"، - دئيه بوغازيني ييرتيردي. کئفلري آلا داغدا ايدي. شادليقدان يئره-گؤيه سيغميرديلار. زردوشت ايسه اوره يينده: "اونلار مني آنلامير، منيم فيکيرلريم اونلارا چاتمير" - دئيه اينله دي.
گؤر نئجه ايللردي داغلاردا ياشاييرام، موصاحيبيم گؤللر، آغاجلار اولوب: ايندي ايسه ائله بيل کي، چوبانلارلا دانيشيرام. روحومون سيجاغي، قلبيمين اودو داغي-داشي يانديرار، آما بونلار روحومو سويوق بيليب سؤزومو دهشتلي زارافات سانديلار. اوزومه باخيب گولورلر و گوله رک نيفرت ائديرلر. گولوشلري نين بوزو دويولور.
6.
بو دم ائله بير شئي اولدو کي، گؤزلر کور اولسون گؤرمه سين، قولاقلار کار اولسون ائشيتمه سين. بو آرا کنديرباز ايشينه باشلاميشدي آخي: او قفيلدن خيرداجا بير قاپيدان سيويشيب چيخدي، بازار مئيداني نين اوستوندن ايکي قالا آراسينا بند اولونموش کنديرين اوستونده آتيليب-دوشمه يه باشلادي. يولون تن اورتاسينا چاتميشدي کي، قاپي تزه دن آچيلدي، آلا-بزک گئيينميش تلخه يه بنزر بيريسي باييرا آتيلدي، تله سيک اؤزونو اونا يئتيردي.
"ترپن، توپال،- دئيه قورخونج سسله باغيردي،- ترپن، تنبل اؤکوز، قاچاقمالچي، کيرشالانميش صيفت! ائله ائله مه کي، سني آياغيمين آلتينا آليب چيغناييم. بو قالالار آراسيندا سنين نه اؤلومون وار؟ سنين يئرين قالانين ايچيدير، سنين کيميسيني توتوب آغزي بيره سالماق لازيمدير. اؤزون بير زيبيل دئييلسن، ايش بيلن لرين يولو اوستونه کؤتوک کيمي يامانميسان". هر سؤزو دئديکجه اونا بير آز دا ياخينلاشيردي. کنديربازا چاتماغينا بيرجه آدديم قالميش ائله بير وحشت اولدو کي، گؤرن لرين توکلري اورپشدي، قانلاري ايليک لرينده دوندو، او، توکورپه دن (توپورمك) بير سسله چيغيريب کنديربازين باشي اوستوندن توللاندي. رقيبي نين قلبه سيندن چاشان کنديرباز باشيني تامام ايتيردي. سمتيني يانيليب يولون اورتاسيندا تويونه-تويونه قالدي. کندير اليندن چيخدي. آغاجيني بير کنارا تولازلادي. يوماق کيمي بوکولوب گوروم-گوپپاز يئره ائله گلدي کي، دئيردين بس اونو هئللنج ساپاندينا قويوب آتديلار. بازار اهلي نين آراسينا بير چاخناشما دوشدو، ائله بيل آري يوواسينا داش آتديلار. ايللاه دا جسد دوشن يئرده ايينه آتسان يئره دوشمزدي. ات اتين اوستيدي. زردوشت يئرينده جه دايانميشدي. جسد دوز اونون بؤيرونه دوشدو. داغيم-داغيم اولموشدو. هئچ باخيلاسي دئييلدي. آما نفسي هله اوستونديدي. آز سونرا هوشو اؤزونه گلنده، زردوشتون بؤيرونده ديز چؤکدويونو گؤروب: "سن بورادا نه قاييريرسان؟ -دئيه هاندان-هانا ديللندي. -چوخدان سومويوم ائيمنميشدي کي، شئيطان داليمجا تويونور. آخير کي، مني دارتيب جهنمه آپارير، سن اونا مانع اولماق ايسته ييرسن»؟
زردوشت ديللندي: "دوستوم نه يه دئييرسن آند ايچيم، صادالاديغين شئيلرين هئچ بيري مؤوجود دئييل. نه شئيطان وار، نه ده جهنم. روحون جيسميندن ده تئز اؤله جک. اودور کي، هئچ ندن قورخما». کيشي شوبهه ايله اونا باخيب ديللندي: "سؤزون دوزدورسه، اوندا من بير شئي ايتيرميرم. اصلينده من نَيَم آخي؟ بير تيکه چؤرکدن اؤترو اويونبازليق ائدن حئيواندان فرقيم نه دير»؟
"ائله دئمه، - زردوشت دئدي، - "سن تهلوکه لي بير شئيدن اؤزونه پئشه ياراتدين. بونا گؤره آداما نيفرت ائتمزلر. مادام کي بو پئشه سنين آخيرينا چيخدي، من سني اؤز اللريمله تورپاغا تاپشيراجاغام".
زردوشتون سؤزلري جاوابسيز قالدي. داها کيشي دن سس-سمير چيخمادي، آما الي هئيسيز-هئيسيز ترپندي، دئيه سن، تشککور ائتمک اوچون زردوشتون اليني آختاريردي.
تورک دیلینده زنگین وارلی، عظمتلی، گئنیش، دولو و قیمتلی و . . . آنلامیندا گلیب.