کارشناس ارشد جامعه شناسی در چهل و یکمین نشست نقد گروه تاریخ عصر کتاب زنجان :
معضل روشنفکران ما در انقلاب مشروطه ناتوانی در حذف سنت از اندیشه های نوین بود

    يك كارشناس ارشد جامعه شناسي گفت: با توجه به الگوبرداری انقلاب مشروطه از انقلاب فرانسه ، مشکلی در کمبود آرا و نظریات در این زمینه وجود نداشت. معضل روشنفکران ما ، ناتوانی در حذف سنت از اندیشه های نوین بود.

 به گزارش ایسنا منطقه زنجان ، فاطمه میرمعزی در چهل و یکمین نشست نقد گروه تاریخ عصر کتاب زنجان که به کتاب "بحران مشروطیت در ایران" ، نوشته "دکتر حسین آبادیان" اختصاص داشت ، اظهار داشت: بنا به گفته دکتر آبادیان ، مشروطیت مهم ترین حادثه تاریخی ایران در ابتدای قرن بیستم است ، از آن جهت که باب گفتمان جدیدی را در عرصه کشاکش های فکری ایران باز نمود. مشروطه از منظر اندیشه نمایانگر چالش های فکری جدید با تفکر سنتی بود.

وی ادامه داد: برای نخستین بار ، عقلانیت که شاخص ترین وجه تجدد به شمار می آید ، تلاش کرد که همه چیز را زیر چتر خود بگیرد و ساخت قدرت و سامان اندیشه را به پاسخ گویی وادارد ، امری که پیش از این سابقه نداشت. همگام با این مقوله ، فرآیند غربی شدن در ابعاد بی سابقه نمایان شد. توجیح های خودپسندانه و متکی بر فایده ، کلیه عرصه ها را درنوردید و ارزش های عرفی و غیر عرفی از حیث عقل معاش از طرف مشروطه خواهان رواج گسترده یافت. لزوم اجرای قانون اساسی به عنوان میثاق ملی از طرف همه مورد تاکید قرار گرفت. آنان که از مشروطه تلقی دینی داشتند و کسانی که بر انفکاک آنها تاکید می کردند ، هیچ کدام مشروطه را حامل ارزش های قدسی نمی دانستند.

میرمعزی ابراز داشت: به نظرم دو کار ارزنده در این کتاب ؛ اول ، بحث اقتصاد سیاسی و دوم ، ترکیب وقایع جزء و کلان با استفاده از گفتمان های نمایندگان در مجلس و مصادیق اجتماعی ، انجام شده است.

این فعال عرصه کتاب خاطرنشان کرد: انقلاب مشروطه در سال 1906 اتفاق افتاد. در این تاریخ روشنفکران به این نتیجه رسیده بودند که سیل ویرانگر اقتصاد سرمایه داری جهانی ، بالاخره به ایران هم خواهد رسید و خود را بر اقتصاد و سیاست ایران تحمیل خواهد کرد. از این رو تلاش کردند که تا دیر نشده این موجود (اقتصاد سرمایه داری جهانی ) را بشناسند و با آن داد و ستد کنند. در همین تاریخ ، کشف نفت در بحبوحه مشروطه خواهی ، آتش طمع سرمایه داری را به سمت ایران شعله ور کرد.

وی یادآور شد: فضای اقتصادی ،‌ فضایی داوطلبانه نبوده و تحمیلی می باشد که بنابراین نقش عمده ای را در شکل گیری مشروطه خواهی ایفا کرده است. این فضا از دوران ناصرالدین شاه ایجاد شده و چیزی جز هجوم برای دستیابی به ایران توسط امپریالیسم نمی باشد.

میرمعزی ضمن اشاره به عوامل شروع انقلاب مشروطه ، ابراز داشت: از سال 1322 ه.ق یعنی در اواخر دوره سلطنت مظفرالدین شاه ، جلسات و اجتماعاتی توسط منتقدان سیاسی و اجتماعی ایران برگزار می شد که هدف آنها نابودی حکومت قاجار بود. این که یک برنامه و عقلانیت برای حذف یک جریان فاسد را توطئه بدانیم از نظر بنده نادرست می باشد.

در این جلسه سرگروه عصر کتاب تاریخ در خصوص بحران نظری در انقلاب مشروطه ، گفت: انقلاب مشروطه در ایران یک انقلاب طبیعی در بستر قابل انتظار نبود. ما اگر نگاهی به دوران وقوع انقلاب کنیم متوجه ضعف های فاحشی می شویم.

پرویز فتح اله پور افزود: شاید 99 درصد مردم ایران در این دوره ( دوران انقلاب مشروطه ) بی سواد و اکثرا ساکن روستاها و عشایر بوده اند. در این دوره ما عملا شهرنشین یا شهروند نداشته ایم. در اوج این حرکت ، وقتی مردم در سفارت انگلستان تحصن می کنند ، در پاسخ سوال رهبران خود ؛ که چرا اینجا تحصن کرده اید؟ ، می گویند آمده ایم تا مشروطه بخوریم. دلیل این پاسخ ، اطعام مردم توسط بازاریان در این دوره بود.

وی بیان داشت: با نگاهی به رهبران مشروطه که از دو طیف روشنفکران و روحانیون تشکیل شده اند ، متوجه می شویم که بعضا خود این افراد نیز آگاهی کافی از اقدام خویش نداشتند. در حقیقت ، آنها با هدف ایجاد عدالتخانه ، به سمت مشروطه خواهی متمایل شدند.

کارشناس ارشد تاریخ معتقد است: مشروطیت بر پایه افکار مدرن بنیان نهاده شده و خود اروپا برای رسیدن به آن قریب به 2 قرن تلاش کرده است. ما معمولا در مطالعه تاریخ کشورمان ،‌ افتخارمان این است که اولین کشور آسیایی بوده ایم که به مشروطه خواهی دست یافتیم ، فارغ از اینکه مشکلات عمده پس از پیروزی نهضت مشروطه به دلیل همین عدم رشد آگاهی جامعه ایران و کمبود زیر ساخت های لازم بوده است.

شایان ذکر است که فتح اله پور در این جلسه توضیحاتی نیز در خصوص این کتاب و نویسنده آن ارائه نمود.

 http://zanjan.isna.ir/mainnews.php?ID=News-21534