آشیق حوسئن جاوان / پرویز زارع شاهمرسی
حسین میکائیل اوغلو علیف. در سال 1916 در روستای اوت از محال گرمدوز آزربایجان ایران چشم به جهان گشود. پدرش را در کودکی از دست داد و مادرش زهره او را به قفقاز برد. آنان مدتی در روستای شرفخانلی منطقه آغدام در قره باغ ساکن شده و سپس به روستای دلی ممدلی رفتند. حسین در 7 سالگی به مزدوری پرداخته و احشام دیگران را می چراند. در 1927 شاگرد آشیق موسی (برادرزاده آشیق علعسگر) شد. آشیق موسی رموز آشیقی و ادبیات شفاهی مردمی آزربایجان را به حسین آموخت. حسین به اجرای برنامه در عروسی ها و مجالس پرداخت. او سرودن شعر را از 1934 آغاز کرد. نخستین شعرهای او با نامهای «گول آذربایجان»،«اویان وطنداشیم»،«آنا وطن»،« اکتیابر» در روزنامه وطن یولوندا در تبریز چاپ شد.
عاشیق حسین در 1938 به تبریز آمد. در زمان بوجود آمدن حرکات انقلابی از سنگری به سنگر دیگر رفته و با ترنم ساز به مبارزان روحیه میداد. حکومت ملی آذربایجان مدال «21 آذر» را به او تقدیم کرد. چون در سال 1946 تئاتر ملی در تبریز تشکیل شد، او معاون مدیر این تئاتر بوده و نغمه های انقلابی را نیز اجرا می کرد. او انجمن عاشیقها را ایجاد کرد. حکومت ملی آذربایجان و فرقه دموکرات به او عنوان هنرمند ملی را اعطاء کردند.
در سال 1946 در ارکستر مسلم ماغامایف به عنوان سولیست مشغول بکار شد. او سپس به سال 1948در روستای عزیزبیگوف شهرستان قاسم اسماعیلوف زندگی کرد. از آن پس نیز در تئاتر و موسیقی آذربایجان شرکت فعال داشته و در سال 1953 دیپلم درجه یک فستیوال هنر را دریافت کرد. او در دهه هنر و ادبیات آذربایجان در مسکو، رهبر دسته عاشیقها بود. او نشان شرف و برخی عنوانهای افتخاری را نیز دریافت کرده است. او در 1958 درگذشت. آثار او عبارتند از:
1- آزادلیق ماهنی لاری. باکو. آذرنشر. 1950. 2- عاشیغین آرزولاری. باکو. اوشاق گنج نشر. 1950. 2- شعرلر. باکو. اوشاق گنج نشر. 1953. 3- قوشملار. باکو. آذرنشر. 1956. 4- صدفلی ساز. باکو. آذرنشر. 1956. 5- شعرلر. باکو. آذرنشر. 1962. 6- دانیش، تئللی سازیم. باکو. آذرنشر. 1966. 7- ائل عاشیغی. باکو. آذر نشر. 1975. 8- باهار کیمی. باکو. یازیچی. 1979
ترجمه: پرویز زارع شاهمرسی
قایناق: Sovet azərbaycan yazїçїlarї
تورک دیلینده زنگین وارلی، عظمتلی، گئنیش، دولو و قیمتلی و . . . آنلامیندا گلیب.