نيمي از كتابهاي جهان در قرن 17 در هلند منتشر ميشد
يك شرقشناس هلندي ميگويد حكومت تاجران در قرن 17 در هلند فضاي آزادي را در اين كشور ايجاد كرد، به گونهاي كه نيمي از كتابهاي چاپ شده دنيا در هلند چاپ ميشد.
به گزارش خبرگزاري فارس، اين اظهارات را يان يوست ويتكام، شرقشناس هلندي طي يك سخنراني در محل كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران ايراد كرد.
ويتكام گفته است «هلند كشور كوچكي است. بسيار كوچكتر از ايران؛ به طوري كه اگر 200 كيلومتر به اين سوي و 100 كيلومتر آن سوي برويد مرزهاي اين كشور به پايان ميرسد.»
به گفته وي، ابتداي كار دولت هلند با آغاز كار يك حكومت جمهوري بر اساس قدرت تاجران همراه بوده است.
اين شرقشناس هلندي ميگويد «وقتي تاجران در جايي مسلّط باشند قطعاً فضاي آنجا فضاي تحمل و بردباري و صبر است.»
وي گفته است «در چنين فضاي آزادي كتابهاي بسياري در سال 1639 به چاپ رسيده بود كه نيمي از كل كتابهاي چاپ شده كل جهان در آن روزگار است.»
ويتكام، ترجمه و انتشار گلستان سعدي را در سال 1680 به عنوان يكي از رفتارهاي تسامحآميز دولن هلند در سالهاي قرن هفدهم نام برده است.
وي گفته است «با وجودي كه ميدانيم سعدي مسلمان است (ولي) ميبينيم كه اين اثر به آساني در هلند به چاپ رسيده است.»
ويتكام كه اخيراً به ايران سفر كرده در سخناني در محل كتابخانه ملي ايران به تاريخچه شرقشناسي در غرب پرداخت.
به گفته وي، «شرق» در قرن پانزدهم به همه مناطقي كه امروز به عنوان «شرق» شناخته ميشود اطلاق نميشده است؛ در آن زمان تنها مناطق عربزبان و كشورهاي منطقه خاورميانه را «شرق» ميناميدهاند.
اين شرقشناس هلندي ميگويد آگاهي دانشمندان مغرب زمين نسبت به منابع مكتوب مشرق از طريق زبانهاي لاتين صورت ميگرفته است.
ويتكام ميگويد اولين تلاشهايي كه براي چاپ آثار عربي در جهان غرب انجام شده، اكثراً با شكست مواجه بوده است.
وي از انتشار قرآن توسط ايتالياييها به عنوان يكي از رفتارهاي همراه با شكست غربيها ياد كرده است و گفته است «در آن اشتباهات فاحشي ملاحظه ميشد.»
ويتكام ميگويد ايتالياييها حتي سعي كردند اين قرآن را كه سال 1590 چاپ كردند و نسخهاي از آن در يكي از ديرهاي شهر ونيز نگهداري ميشود به دربار عثماني بفرستند.
اين شرقشناس هلندي اما در ادامه سخنان خود، به تحقيقات ديگر شرقشناسان و پژوهشگران ادبيات تطبيقي صحه گذاشته كه اروپاييها بعد از آشنايي با آثار كلاسيك شرقي، تقليد و مشابهسازي از اين آثار را شروع كردند.
به گفته وي، نويسندگان اروپايي آثاري نظير «ميرزا و فاطمه» را در قالب داستانهاي نوول به رشته تحرير درميآوردند كه مقتبس از داستانهاي زبان هندي است.
نوول «ميرزا و فاطمه» داستانهاي عاشقانهاي است كه نويسندگان اروپايي آنها را خودشان ابداع ميكردند اما زمينه اتفاقات اين داستانها در شرق اتفاق ميافتاد.
تاريخچه شرق شناسي در مغرب زمين به سالهاي قرن شانزدهم ميرسد اما به گفته ويتكام، هدف از پژوهشهاي شرقشناسي در شرق با هدف اين مطالعات در اروپا متفاوت است.
ويتكام ميگويد اين پژوهشها براي مردمان اروپا و غربيان، مطالعه در تاريخ و ادبيات ديگران است.
كتابخانه دانشگاه ليدن حدود 2 هزار كتاب فارسي در گنجينه خود دارد.
متن سخنراني يان يوست ويتكام، شرقشناس هلندي را پايگاه اينترنتي مركز پژوهشي ميراث مكتوب منتشر كرده است.
تورک دیلینده زنگین وارلی، عظمتلی، گئنیش، دولو و قیمتلی و . . . آنلامیندا گلیب.