فولکلوروموزدان بارینان دوز یازی / محمد رزاقی
فولکلوروموزدان بارینان دوز یازی / محمد رزاقی
گؤزوز آیدین.
سایین «علی کریمی» نین ایکینجی شعر کیتابی«کسمه یولدور بو شهر» آدیلا 9 ایلدن سونرا اوخوجولارا سونولدو. اوست- اوسته کتابدا یالنیز بیر شعر یئرلهشیب. بو شعرین باشلانیش بؤلومو دوز یازی، ایکینجی بؤلومو شعردیر. کیتاب «عرب» ایله «لاتین» آلفابئسیله یازیلاراق 112 یارپاقدان اولوشماقدادیر. بورادا یالنیز دوز یازیسینا گؤره اینجهلهمهمیز اولاجاق. شعر بؤلومونو ایندی یوخ، گلهجکده اویغون بیر دورومدا تارتیشماسینا سؤز وئره بیلهریک. باشقا آچیدان دا بو کیتابی، درین دوشونجهلی یولداشلار آراشدیریب سایین اوخوجولارا چاتدیراجاقلار. بیز هله لیک، یالنیز فولکلور آچیسیندان آزاجیق دیرلندیرمک ایستهدیک.
***
یازار، بئش- آلتی یاشیندا ایکن، بؤیوک باباسیندان ائشیدن بیر اؤیکونو 25 ایلدن سونرا، بیر یئنی کیتابین باشلانیشی ائدیر. کسینلیکله اؤنوموزده اولان آنلاتیم، ایستر دیل بیلگیسی باخیمیندان ایستر سؤزجوکلر باخیمیندان بؤیوک بابا سؤیلهین آنلاتیم اولا بیلمز. بو، علی بگین بئیینیده ایزلری قالمیش بیر اؤیکونون سونوچودور. بو دوز یازینی، یئنی، ساغلام بیر تورکجه یازینین اوغروندا آتیلان ایلک آدیم اولاراق دیرلندیرمک گرهکیر. بورادا یازار، آنا فولکلوروموزا دایاناراق اؤز یئنی نثرینی ده اورتایا قویماق ایسته ییر. بیزجه بو چوخ اؤنملیدیر. باشلانیش بؤلومه اؤتری باخیلیرسا قارا ناغیللاریمیزین ایزی آیدینجاسینا گؤرونور. اؤرنکلر: «بیری وارایدی، بیری یوخ ایدی»، «باغیر باسیب»(1)، «سنه کیمدن خبر وئریم؟»، «آز گئتدی- چوخ گئتدی»، «اؤلدو واردیر، دؤندو یوخدور». بللی ائتدیگیمیز اؤرنکلر،گرچک ناغیل سؤیلهین کیشیلرین، آچار سؤزلری ساییلیر. فولکلوردان یارارلاناراق، «تا»، «کی»، «و» حرفلرینی ایشلتمهدن بیر یازی یاراتماق، بو دوز یازینین اولوملو بؤلوملری ساییلیر. بو باشاری گرچکدن سئویندیریجیدیر.
باشلانیشدا ایکی یازینین یان- یانا گلدیگی گؤرونور. بیرینجی فولکلوروموزدا اولان ساغلام، گوجلو، اینجه تورکجه میز، ایکینجیسی یازارین اؤز نثری. یازارین نثری، بیرینجی نثره گؤره یونتالانمامیش گؤرونور. اؤرنک: «... سنه کیمدن خبر وئریم؟ گؤنده ریلدییی شهره چاتماقدا اولان گؤنده ردیگیندن.» بیرینجی تومجه(جمله/tümcə) چوخ آخیجی، یوموشاق اولاراق گئچمیش تورکجه میزین ساغلام نثرینین سیمگه سیدیر. ایکینجی تومجه یازارین یئنی ایمکلهمهده اولان نثری. دیرناق آراسی آرتیرمالی یام، ایمکلمه دورومو بوتون آذربایجانیمیزین تورکجه یازارلارینا گرکلیدیر. بو بیر قاچینیلماز آشامادیر. یازا بو تومجه سینی چوخ قیساجا بئله «... سنه کیمدن خبر وئریم؟ گؤنده ریلندن» سؤیله یه بیلردی. بو چالیشمانین آردی اولورسا یازارین نثری ده ساغلام نثره دؤنوشر، یوخسا ....
***
اونوتمامالیییق یئنی ساغلام نثرین تملی آتا- آنالاریمیزین دوزگون دیل بیلگی سیندن آسیلی اولاراق یارانا بیلر. بیز گئچمیشده اولان آنا فولکوروموزو دریندن دوشونمهدن، یئنی آدیملاریمیزی آتارساق، قیسیر بیر نثرلرله اوز- اوزه گلهجهییک. اومورام بئله بیر دوروملا اوز- اوزه گلمهریک. انشالله
1) بو قونودا آرتیق بیلگی ایچین باخین: آنا فولکلور اؤرنک لری: ناغیل چی «قهرمان بابایی»، بایرام درگی سینین 38-جی سایی 11 ص.
قایناق: زنگانین بایرام درگیسی،1391 دوندوران آیی 43 سایی
تورک دیلینده زنگین وارلی، عظمتلی، گئنیش، دولو و قیمتلی و . . . آنلامیندا گلیب.