زنگین (زنگانلی لارین ادبی درنه گی)zangin

Kasımalı Bayalinov, 1900 yılında Isık Göl’ün Kökmoynok köyünde, orta halli bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki yaşında annesini, dokuz yaşında babasını kaybetti. 1916 yılındaki Ürkün’de halkla beraber iki kardeşiyle birlikte Çin Türkistanı’na kaçmak zorunda kaldı. Çin Türkistanı’nda zenginlere hizmetçilik yaparak hayatını sürdürdü. Kasımalı, Ürkün hadisesi bittikten sonra 1917 yılında kardeşleriyle birlikte ülkesine döndü. Büyük kardeşi Abdılda, bu dönüş esnasında yolda açlıktan ölür. Kasımalı, küçük kardeşi Akılbek ile birlikte Atbaşı’na gelir. Atbaşı’ndan Koçkor’a, oradan da Tokmok şehrine gelir ve buraya yerleşir. Burada Özbek ve Rus zenginlerinin hizmetçiliğini yaparak hayatını sürdürür. Daha sonra at bakıcılığı, eczane bekçiliği, basımhanede kâğıt taşıyıcılığı gibi ağır ve zor işlerde çalışarak geçimini sağlamaya çalışır.

1919 yılında Lenin Komsomolluğu’na üye olarak seçilir. Aynı yıl devlet yardımıyla Taşkent’te altı aylık bir kursa girer. Bu kursu bitirdikten sonra Bölge Komsomol Komitesi görevlisi olarak Atbaşı, Koçkor ve Narın şehirlerinde Komsomol Teşkilatı Birinci Başkanı olarak görev yapar. 1920 yılında Taşkent’te altı aylık öğretmen okulunu bitirip, Almatı’daki Kazak-Kırgız Enstitüsü’ne geçer ve bu enstitüyü 1925 yılında tamamlar.

Kasımalı Bayalinov, enstitü yıllarında yazarlık hayatına başlar. İlk olarak şiir yazarak edebiyat sahasında kendini gösterir. 1922 yılında yazdığı “Ceter belem maksatka?” (Muradıma Erer miyim?)” şiiri, Kazakça çıkan “Jas Kalem” (Genç Kalem) gazetesinde yayımlanır. 1923 yılında “Tilşi” (Dilci) gazetesinde “İmkanın Varken Fırsatı Kaçırma” makalesi yayımlanır. Bu makalede yazar, Kırgız folklorunu, millî ve edebî zenginlikleri, toplama çağrısı yapar. “Tilşi” gazetesinin 1924 yılının Nisan ayının birinci sayısında “Biz kim elek kim bolduk?” (Biz Kimdik, Kim Olduk?) adlı şiiri yayımlanır. Şiirin adından da belli olduğu gibi şair şiirde, Sovyet iktidarından önce Kırgız halkının çok zor günler geçirdiğini, ancak Sovyetlerin kurulmasıyla insanların rahata ve huzura kavuştuğunu anlatmaktadır. Şair, sanki yabancı biriymiş gibi Kırgızların 1916 isyanında gördüğü günleri genel olarak yansıtmaya çalışmıştır:

Biz Kim idik Kim Olduk?
Karanlık gece kaygılı gün,
Kırgız halkı hakir görüldü,
Canı çıktı, kanı aktı sel gibi,
Canını kurtarıp çaresizlikten Çin’e kaçtı,
Malından mülkünden ayrıldı,
Çin’e kaçanlar da zor günler yaşadı,
Başını alıp çekip gitti,
Ölüm yetişti talihsiz Kırgız halkıma,
Genç ihtiyar; ağabey kardeş; kız kadın hepsine
Ağlaya ağlaya gözyaşı içinde,
Çaresiz sattı kızını zengine,
Yardım istedi belini büktü



K. Bayalinov, uzun yıllar şiir yazmayı ve çeviri yapmayı bırakmamıştır. Gazete ve dergilerde seyrek de olsa şiirleri ve çevirileri yayımlanmıştır. 1925 yılında “Tülkü menen suur” (Tilki ile Dağ Sıçanı), “Çabalakey menen cılan” (Çabalekey ile Yılan) adlı küçük hacimli hikâyelerini yazdı. Bu hikâyelerle yazar, dönemin gerçeklerini anlatmaya çalışmıştır.

1925 yılında Kazak-Kırgız Üniversitesi’ni bitirdikten sonra Moskova’daki Sovyetler Birliği Halkları Merkez Matbaası’nın Kırgız redaktörü olarak görev yapar. 1926 yılında Kırgızistan’a gelip Kırgızistan Devlet Basımevi’nin genel yayın yönetmeni olarak görev yapar.

1928 yılında “Acar” romanını ve “Yetimin Ölümü” adlı hikâyeyi yazdı. “Acar” romanında Ürkün hadisesi anlatılmaktadır. Eserde, 1916 isyanında yazarın şahit olduğu olaylar Acar adlı bir Kırgız kızıyla yansıtılmaya çalışılmıştır. Yazar bu eseriyle çok meşhur olup halk arasında tanınmıştır. “Acar” eseri, Rusça’ya, Sovyetler Birliği halklarının dillerine, İngilizce, Fransızca, Almanca ve Çekçe’ye tercüme edilmiştir. Eserin, Kırgız Edebiyatı’nda çok önemli bir yeri vardır.

K. Bayalinov, 1928 yılında Moskova’da Sovyetler Birliği Gazetecilik Enstitüsü’ne girer; 1933 yılında bu enstitüden mezun olur. Daha sonra Kırgızistan Devlet Matbaası redaktörlüğü, “Sovyet-Kırgızistan” dergisinin redaktörlüğü ve Kırgızistan Yazarlar Birliği Başkanlığı görevlerinde bulunur.

II. Dünya Savaşı yıllarında K. Bayalinov’un yazarlık hayatı daha da gelişmiştir. Bu yıllarda yazar, Kırgız halkının İkinci Dünya Savaşı’nda gösterdiği kahramanlıkları anlatan “Köl Boyunda” (Göl Boyunda) adlı eserini yayımladı. Daha sonra bu yıllarda, “Kızıl Ordu İçin Hizmet Edildi”, “Şayev’in Hikâyesi”, “O Şimdi Yetim Değil”, “Ateş İçinde”, “Verilen And” eserlerini yayımlamıştır.

Savaştan sonra, K. Bayalinov, roman alanında çalışmalarına ağırlık verdi. 1947 yılında “Gospadin Poyinton’a menin sunuşum” (Gospadin Poyinton’a Benim Teklifim) adlı romanını yazdı. 1952 yılında yazar “Göl Boyunda” adlı eserini, “Bakıt” ismiyle tekrar düzenlemeler yaparak yayımladı. “Bakıt” yayımlanan eserleri arasından en büyük hacimli eserdir. 1958 yılında “Kurban Giden Yıllar”, “Zafer”, “Tiyanşan Baharı” eserlerini yayımlar. Bu yıllarda Gumer Başrov’un “Namus”, Kavi Nadjimi’nin “Yaz Eli” adlı romanlarını Kırgızca’ya tercüme eder.