قيرقيز باسقينيندان قاچان اويغور بويلاري نين اؤنملي بير قيسمي دوغو تورکيستانا کؤچموشدولر. بورادا تورفان و قاراشار شهيرلري نين جيواريندا يئرله شن اويغورلار، تورک مدنيت تاريخی آچيسيندان بؤيوک دگر داشيرلار. داها اورخون اويغورلاري زامانيندا، تاريم و تجارت مرکزلري اولان تورکيستان ين بو بؤيوک شهيرلري، اويغورلارين ائتکيسي آلتينا گيرميشدیلر. بو ندنله اويغور دئوله تي نين ييخيلماسيندان سونرا، تورفان دولايلارينا قاچان اويغورلار ايچين، بو بؤلگه گووه نيلير بير يئر اولموشدور.848 ايليندن سونرا، اؤزلرینی توپارلاييب، وارليقلاريني قومشولارينا قبول ائتديرن اويغورلار، 856 ايلينده ايسه خاغانليقلاريني اعلان ائتميشدیلر. بو دؤنمده باشلاريندا مئنگلي خاغان بولونوردو. مئنگلي خاغان، اولوغ تنگريده قوت بولميش آلپ قولوق بيلگه خاغان، (بوگونکو تورکچه ايله؛ اولو تانري دا گوچ و سعادت بولموش، قهرمان، چاليشقان بيلگه خاغان) عنوانيني داشيردی. 

     خاغانليق مرکزی اولاراق تورفان شهريني سئچديکلري ايچين، اؤزلرینه تورفان اويغورلاري دئنيلميشدير. آيريجا يازليق باشکنت لري اولاراق بئش-باليق شهريني قوللانديقلاري ايچين، قايناقلاردا بئش-باليق اويغورلاري آدي دا قوللانيليردی.

   چين يؤنئتيمي، بو اويغور دئوله تيني تبت تهليکه سينه قارشي دستکله ميشدير. اويغورلار دا دوغو تورکيستان دا ائتکينليکله ريني آرتيرميش اولان تبتليلري بو بؤلگه دن چيخارتميشدیلار. بؤيله جه باتيداکي سينيرلاريني اورومچو شهرينه قدر اوزاتميشدیلار.

   تورفان اويغورلاري ماني دينينه اينانيردیلار . بو ديني، سيياسی آماچلاري ايچين ده قوللانان اويغورلار، دينله ريني حيمايه بهانه سي ايله چين اوزه ريندئه باسقي قورموشدولار.

      کولتور و مدنيت باخيميندان بؤيوک گليشملر گؤسته ره جک اولان اويغورلار، 1335 ايلينه قدر دئولت لريني ياشاتاجاقلاردير. گئرک 10. يوزايلده چين ين قوزئيينده هيتاي دئوله تي نين قورولوشوندا، گرکسه جنگيز خان دئوله تي نين گليشمه سينده، بو اويغورلارين، اؤنجولوک، بيلگي و تجروبه لري نين چوخ بؤيوک پايي اولموشدور. اويغورلارا دئولت تشکيلاتيندا چوخ اؤنملي گؤرولر وئرن موغوللار، يازي اولاراق دا اويغور يازيسيني قوللانيردیلار. موغوللار ين 16. يوزايله گلينديگينده بؤيوک اوراندا تورکلشمه سينده اويغورلار، اؤنملي رول اويناميشدیلار.