حسین عباسی نیا در گفتگو با خبرنگار سرويس فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه زنجان، با بیان اینکه جشن چهارشنبه سوری در تمامی مناطق ایران به شکل خاصی مرسوم بوده است، در رابطه با نحوه برگزاری این آیین در زنجان گفت: در زنجان مرسوم بوده که تمامی چهارشنبه‌های اسفندماه جشن گرفته شود و هرکدام از این چهارشنبه‌ها نیز دارای اسم خاصی بودند. به این ترتیب که چهارشنبه اول اسفند «یئکه چهارشنبه» چهارشنبه دوم اسفند «قودوق چهارشنبه» چهارشنبه سوم «کوله چهارشنبه» و چهارشنبه چهارم «ایل آخر چهارشنبه» نامیده می شد.

وی ادامه داد: در چهارشنبه اول اسفند، مردم بالای پشت بام می رفتند و جلوی ناودان‌ها، عدس، گندم یا نخود که آنرا نمادی از برکت می‌دانستند، می‌ریختند و اعتقاد داشتند که خاتون چهارشنبه اینها را جمع کرده و غذای یکساله‌اش را از آن تأمین می کند. در چهارشنبه دوم، موی دم، یال و گردن حیوانات و احشام را کوتاه می کردند و بر این اعتقاد بودند که احشام و حیوانات نیز باید از آمدن عید باخبر شوند. در چهارشنبه سوم، به باغ می رفتند و در پای درختان رقص و پایکوبی کرده و به شاخه های درختان سنگ می بستند تا پربار بودن را به درخت تحمیل کنند. در چهارشنبه چهارم نیز از صحرا، گون می آوردند و 3 یا 5 یا 7 بوته از آنرا در بالای پشت بام آتش می زدند و از روی آن می پریدند و از آن پاکی و صداقت می گرفتند، سپس این آتش را با 3 یا 5 یا 7 ظرف آب خاموش می کردند.

عباسی نیا افزود: افراد خانواده پس از پایین آمدن از پشت بام، دور سفره‌ای که میوه هفت مغز در آن چیده شده بود، جمع می‌شدند و به شادمانی می‌پرداختند و از این سفره برکت می گرفتند.

وی با اشاره به برگزاری مراسمی با عنوان «شال آتما» در شب چهارشنبه سوری در زنجان گفت: در گذشته، در سقف هر خانه‌ای، منفذ يا سوراخی برای تهویه هوا تعبیه شده بود، در شب چهارشنبه سوری، کسانی که حاجتی داشتند و به خصوص جوانانی که می‌خواستند ازدواج کنند، بدون آنکه شناخته شوند، شالی را از این منفذ به داخل خانه آویزان می‌کردند و بزرگ آن خانه، هر آنچه در آن لحظه در دست داشت به همراه هدایایی به سر شال می بست و آنرا تکان می داد و کسی که در پشت بام بود، شال را بالا می‌کشید. در نهایت شخص حاجتمند از روی سنخیت هدایای بسته شده به شال با وضعیت نیاز خود، خوش اقبالی یا بداقبالی خود در سال آینده را پیش‌بینی می‌کرد.

این پژوهشگر مراسم قاشق زنی را از دیگر رسومی خواند که در شب چهارشنبه آخر سال برگزار می‌شد و افزود: در این مراسم، شخص حاجتمند، یک قاشق که نمادی از ابزار کندن مثل بیل و کلنگ بود و همچنین یک کاسه که نمادی از برکت زندگی در سال آینده او بود، به دست می گرفت و به در خانه فامیل و آشنايان رفته و قاشق را به کاسه می زد. بزرگ آن خانه، به محض شنیدن این صدا، هر آنچه که در آن لحظه در دست داشت، به همراه هدایایی در کاسه او می ریخت و شخص حاجتمند از روی انباشتگی کاسه، وضعیت سال آینده خود را حدس می زد.

عباسی نیا، برگزاری مراسم صبح چهارشنبه را از جمله نکات حائز اهمیت در رسومات شب چهارشنبه شهر زنجان خواند و اظهار داشت: مردم زنجان، صبح چهارشنبه خود را در کنار رودخانه سپری می کردند و اعتقاد داشتند، علاوه بر آتش، آب نیز بخاطر خاصیت پاکی و زلالی، همه بدی ها را از بین می برد.

وی ادامه داد: مردم زنجان در صبح چهارشنبه، دسته دسته به سمت رودخانه زنجان رود، می‌رفتند و در راه شعرهایی چون« گل گئدک چای باشینا، من آتیلیم، بختیم آچیلسین» را می‌خواندند. پس از رسیدن به رودخانه، از روی آب می پریدند، آب می‌نوشیدند و روی هم آب می‌پاشیدند. در زمان برگشتن نیز کوزه‌هایشان را از آب پر می‌کردند و به خانه می‌آوردند و از آن به کسانی که نتوانسته بودند در آنجا حاضر شوند، می‌دادند و به در و دیوارهای خانه و حیاط می‌پاشیدند تا پاکی آن همه جا را فرا بگیرد.

این پژوهشگر گفت: مردم همواره سعی می کردند تا چهارشنبه را با خوبی و خوشی سپری کنند و پس از آن خود را برای فرا رسیدن نوروز آماده می‌کردند.